Instellingen die joodse kinderen in Antwerpen opvingen tijdens de Holocaust.
Na de deportaties en massale arrestaties van Joodse gezinnen in Antwerpen in de zomer van 1942 bleven honderden Joodse kinderen achter zonder ouders of voogden. Na deze arrestaties werden sommige kinderen ondergebracht in gemeentelijke weeshuizen, kindertehuizen of niet-Joodse particuliere instellingen, terwijl anderen werden opgevangen door moedige verzorgers.
Ondanks de extreme risico's die de Duitse militaire bezetting met zich meebracht, probeerden verschillende directeuren, verpleegkundigen en reddingsnetwerken deze kinderen te beschermen en te verbergen. De gemeentelijke instellingen stonden echter onder streng toezicht. Op 21 september 1942 voerde het Duitse militaire bestuur een stelselmatige razzia uit op de Antwerpse gemeentelijke weeshuizen, wat leidde tot de arrestatie en daaropvolgende deportatie van tenslotte Joodse kinderen via de Dossinkazerne in Mechelen naar Auschwitz-Birkenau.
Deze pagina documenteert de historische rol van deze weeshuizen, het lot van de kinderen die er verbleven en de verzorgers die hun leven riskeerden om hen te beschermen.
Het Meisjeshuis in Antwerpen was een gemeentelijk weeshuis dat een cruciaal toevluchtsoord werd voor Joodse meisjes wiens ouders in de zomer van 1942 waren gearresteerd en gedeporteerd.
Rol in oorlogstijd: Het tehuis bood onderdak onder constante dreiging van inspecties. Verzorgers en sympathiserende personeelsleden probeerden de kinderen te beschermen door officiële registraties te vertragen en individuen te verbergen waar mogelijk.
Lot: Op 21 september 1942 voerden de Duitse bezettingsautoriteiten een systematische razzia uit op de gemeentelijke weeshuizen. De Joodse meisjes werden gearresteerd, naar de Dossinkazerne in Mechelen gestuurd en vervolgens gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau. Zeer weinigen overleefden.
Het Jongenshuis was het historische gemeentelijke weeshuis voor jongens in Antwerpen en fungeerde als tijdelijk toevluchtsoord voor Joodse jongens tijdens het hoogtepunt van de anti-Joodse razzia's.
Rol in oorlogstijd: Bood onderdak en steun aan ouderloos achtergebleven jongens. Leden van het gemeentelijk personeel en sympathisanten probeerden samen te werken met ondergrondse verzetsnetwerken om gegevens te vervalsen of registraties te vertragen vóór inspecties.
Lot: Het doelwit van de tragische razzia op 21 september 1942. Vrijwel alle Joodse jongens die in de instelling verbleven, werden gearresteerd, naar de Dossinkazerne gebracht en gedeporteerd naar concentratiekampen.
De Pennsylvania Foundation fungeerde als dagverblijf en kindertehuis in Antwerpen en bood essentiële voeding, gezondheidszorg en onderdak aan kwetsbare baby's en jonge kinderen van vervolgde ouders.
Rol in oorlogstijd: In samenwerking met het ondergrondse *Comité de Défense des Juifs* (CDJ) diende het tehuis als een belangrijk knooppunt om kinderen de stad uit te smokkelen en hen onder valse identiteiten onder te brengen bij katholieke pleeggezinnen op het platteland.
Lot: Hoewel veel kinderen met succes werden gered door hen te laten onderduiken, werden others tijdens latere inspecties en razzia's opgepakt.
Het Joods Weeshuis aan de Lange Leemstraat was het belangrijkste vooroorlogse weeshuis dat rechtstreeks door de Joodse gemeenschap van Antwerpen werd gerund, en zorgde voor Joodse wezen en kwetsbare kinderen.
Rol in oorlogstijd: In de begindagen van de bezetting bleef het onder extreme beperkingen functioneren. Naarmate de anti-Joodse maatregelen heviger werden, verspreidden gemeenschapsleiders de kinderen naar particuliere adressen of smokkelden hen de stad uit.
Lot: De activiteiten werden gestaakt omdat kinderen moesten onderduiken of in aparte acties werden opgepakt. Het gebouw werd uiteindelijk door de bezettingsautoriteiten in beslag genomen en gesloten.
Opmerking: Deze casestudy is opgenomen vanwege het grote historische belang voor de reddingsnetwerken van Joodse kinderen in bezet België.
Rabbi Yona Tiefenbrunner leidde een Joods kindertehuis in Brussel (bekend als het Home de la Glacière) dat uitgroeide tot een van de belangrijkste weeshuisnetwerken in bezet België tijdens de oorlog.
Tussen 1942 and 1944 zorgden Rabbi Tiefenbrunner en his medewerkers onder extreme oorlogsomstandigheden voor honderden Joodse kinderen. He creëerde een warme, veilige omgeving onder constante dreiging van razzia's en werkte in het geheim samen met ondergrondse verzetsorganisaties om kinderen te laten onderduiken.
Het tehuis slaagde erin de hele bezetting open te blijven en bood onderdak aan wezen en kinderen wiens ouders waren gedeporteerd. Na de bevrijding bleef het tot 1960 functioneren als weeshuis voor kinderen van overlegen.
Personen die probeerden kinderen te beschermen en te redden.
Een van de belangrijkste leiders bij de redding van Joodse kinderen in bezet België. Coördineerde met het CDJ om duizenden kinderen onder te brengen in gemeentelijke en particuliere weeshuizen, pleeggezinnen en kloosters. Erkend als Rechtvaardige onder de Volkeren.
Beheerde het Joodse kindertehuis in Brussel en bood onderdak aan honderden kinderen. Hij handhaafde het Joodse onderwijs en het gemeenschapsleven tijdens de bezetting onder extreme druk en voedselschaarste.
Een verpleegster in het Antwerpse Meisjeshuis die in het geheim samenwerkte met ondergrondse netwerken. Ze hielp gezinnen te waarschuwen voor de razzia van september 1942, waardoor diverse kinderen konden ontsnappen.
